De beste hulpmiddelen voor zelfstandig aankleden
Een overhemd dat niet dichtgeknoopt kan worden, een sok die onbereikbaar lijkt of een broek die moeilijk omhoog te trekken is, kan een alledaagse taak veranderen in een bron van vermoeidheid en frustratie. De beste hulpmiddelen voor zelfstandig aankleden helpen om vaardigheid, privacy en zelfvertrouwen te behouden, zonder dat de persoon pijnlijke of risicovolle bewegingen hoeft te maken. Voor mantelzorgers van ouders, partners of patiënten bieden ze bovendien een praktische manier om de routine veiliger en minder vermoeiend te maken.
Het doel is niet om koste wat kost alles alleen te doen. Het is om de persoon in staat te stellen deel te nemen aan zijn of haar eigen zorg, rekening houdend met de huidige mogelijkheden, waardoor onnodige ingrepen worden verminderd en de waardigheid wordt beschermd. De juiste keuze hangt af van de mobiliteit van de handen, schouders, rug en heupen, evenals van het type kleding en de zorgomgeving.
Waarom aankleden lastig kan zijn
Moeite met aankleden komt niet alleen voor bij bedlegerige mensen. Het kan ook voorkomen na een heup- of schouderoperatie, tijdens revalidatie, of bij artritis, de ziekte van Parkinson, gevolgen van een beroerte, multiple sclerose, een visuele beperking of verminderde handkracht. Kortademigheid, een instabiel evenwicht en lage rugpijn kunnen het ook moeilijk maken om voorover te buigen om sokken en schoenen aan te trekken.
Bij mensen met dementie of cognitieve stoornissen kan het aankleden bemoeilijkt worden door de opeenvolging van handelingen: het herkennen van de voor- en achterkant van een kledingstuk, het kiezen van de juiste items, het onthouden hoe een rits dicht moet. In deze gevallen werkt een hulpmiddel het beste als het eenvoudig, herkenbaar en altijd op dezelfde manier gebruikt wordt, binnen een rustige routine.
Goede ondersteuning mag de persoon niet het gevoel geven dat hij of zij "incompetent" is. Het moet een specifiek obstakel wegnemen: te ver reiken, vooroverbuigen, een klein knoopje vastpakken of op één been balanceren.
De beste hulpmiddelen voor zelfstandig aankleden, per geval bekeken.
Sok- en schoeninbrengers met lange handgrepen
De kousenaanbrenger is een van de meest nuttige hulpmiddelen wanneer het buigen van de romp moeilijk of af te raden is. De kous wordt over een stijf of flexibel deel van het hulpmiddel geplaatst; door aan de bandjes of handvatten te trekken, schuift de voet in de kous zonder dat de tenen met de handen hoeven te worden aangeraakt. Het wordt aanbevolen na een heupoperatie, bij gewrichtsstijfheid, aanzienlijk overgewicht of rugpijn.
Niet alle modellen werken op dezelfde manier. Zachtere modellen passen goed bij gewone kousen, terwijl stevigere modellen meer stabiliteit kunnen bieden voor mensen met beperkte handvaardigheid. Compressiekousen daarentegen vereisen een specifiek hulpmiddel: de stof is duurzamer en vereist een andere techniek. Het gebruik van een ongeschikt model kan de kous beschadigen of het aantrekken te bewerkelijk maken.
Schoenlepels met een lange steel helpen je ook bij het aantrekken van gesloten schoenen zonder te hoeven bukken. Ze zijn vooral handig als je hiel vaak vast komt te zitten aan de rand van de schoen. De steel moet lang genoeg zijn voor de lengte van de gebruiker en een stevige grip bieden.
Grijper om dingen op te pakken en te reiken
Met een grijper kun je gevallen kledingstukken oprapen, de zoom van een broek vastpakken of een schoen pakken zonder te hoeven bukken. Het is een eenvoudig maar zeer handig hulpmiddel bij het aankleden en in het dagelijks leven.
Om echt functioneel te zijn, moet een tang een antisliphandgreep hebben, een lichte bediening en een lengte die de controle niet belemmert. Een te lange tang kan onnauwkeurig zijn voor mensen met trillingen of beperkte handkracht. In deze gevallen is een korter model, voor gebruik zittend, wellicht met een zachte handgreep, de voorkeur.
Verbandstok en mouwhouder
De aankleedstok is voorzien van haken en duwers waarmee je een mouw kunt vastmaken, een rits kunt dichtdoen of een kledingstuk over je schouders kunt trekken. Hij kan een uitkomst bieden voor mensen met beperkte handmobiliteit of die hun arm niet volledig kunnen optillen.
Het is bijvoorbeeld handig om een jas of overhemd aan te trekken zonder de schouder te belasten. Het vereist echter enige coördinatie en is niet de meest voor de hand liggende oplossing voor mensen met aanzienlijke cognitieve of visuele beperkingen. In deze situaties kan het effectiever zijn om een ander kledingstuk te kiezen in plaats van een hulpmiddel te gebruiken.
Knoopinrijger en ritssluitingtrekker
Kleine knoopjes, stugge drukknopen en dunne ritsen vormen vaak een struikelblok voor mensen met artritis, gevoelloosheid of een zwakke grip. De knoopinrijger gebruikt een dun metalen oogje om de knoop vast te pakken en door het knoopsgat te rijgen. De ritstrekker daarentegen vergroot het gripvlak en maakt het sluiten van een rits minder nauwkeurig.
Het zijn handige hulpmiddelen wanneer iemand zijn of haar gebruikelijke kleding wil blijven dragen. De benodigde tijd moet echter wel in overweging worden genomen: voor sommigen is het een prettig teken van onafhankelijkheid, terwijl het voor anderen juist frustrerend kan zijn. Als aankleden te veel moeite kost, bieden klittenbandsluitingen, goed beschermde magneetsluitingen of grotere ritsen een minder stressvolle oplossing.
Aangepaste kleding maakt deel uit van de hulp.
De keuze van de apparatuur is onlosmakelijk verbonden met de keuze van de kleding. Een medische pyjama met een opening aan de achterkant, een revalidatiepak met beenopeningen of een shirt met gemakkelijk te sluiten sluitingen verminderen de bewegingsvrijheid die zowel de patiënt als de zorgverlener nodig hebben.
Aangepaste kledingstukken zijn bijzonder waardevol wanneer de mobiliteit ernstig beperkt is, tijdens een ziekenhuisopname, wanneer incontinentiemateriaal vaak vervangen moet worden of wanneer er verbanden aanwezig zijn. De openingen in de kleding, die ontworpen zijn om ondersteuning te bieden, voorkomen dat de patiënt volledig uitgekleed hoeft te worden, verminderen de belasting van de armen en rug en helpen het lichaam bedekt te houden tijdens bewegingen.
Voor iemand die nog gedeeltelijk zelfstandig is, is het ideale kledingstuk er een dat een alledaagse look behoudt, maar de beweging vereenvoudigt: een broek met een elastische tailleband, loszittende tops, zachte stoffen en gemakkelijk herkenbare sluitingen. Katoen en ademende materialen verhogen het comfort, zelfs bij langdurig gebruik. Als de huid gevoelig is of snel geïrriteerd raakt, is het raadzaam te kiezen voor kleding met minimaal invasieve naden en textielbehandelingen die geschikt zijn voor langdurig contact.
Hoe maak je de juiste keuze zonder onnodig gereedschap te kopen?
Voordat u een keuze maakt, let dan op waar het aankleedproces stopt. Kan de persoon zijn of haar voet tot aan de knie brengen? Kan hij of zij veilig zitten? Kan hij of zij de tenen met voldoende kracht openen en sluiten? Bestaat het aankleedproces uit twee of drie stappen? De antwoorden op deze vragen zijn veel informatiever dan alleen de diagnose.
Het is handig om het aankleden te oefenen terwijl je zit, op een stabiele stoel met een rugleuning en, indien nodig, armleuningen. Aankleden terwijl je staat vergroot het risico op vallen, vooral bij het aantrekken van een broek, sokken en schoenen. Leg de kledingstukken klaar in de volgorde waarin je ze zult dragen, met de labels en naden naar voren: een kleine voorzorgsmaatregel die verwarring en onnodige bewegingen voorkomt.
Bij de keuze van hulpmiddelen moet je rekening houden met vier elementen:
- de functie die hersteld moet worden, zoals het aanraken van de voeten, het dichtdoen van een shirt of het instoppen van een mouw;
- de daadwerkelijk beschikbare kracht en mobiliteit, zonder te vertrouwen op wat de persoon maanden eerder wel kon;
- gemakkelijk schoon te maken en op te bergen, essentieel voor de dagelijkse verzorging;
- de mogelijkheid om het hulpmiddel rustig uit te proberen, bij voorkeur zonder haast.
Autonomie betekent niet dat je de persoon met rust laat.
In eerste instantie kan hulp worden geboden bij het klaarmaken van de benodigdheden, het positioneren van het hulpmiddel en het begeleiden van de handeling met eenvoudige woorden. Het is vervolgens verstandig om de persoon voldoende tijd te geven om te doen wat hij of zij kan. Te vroeg ingrijpen kan de deelname verminderen; te lang wachten met een pijnlijke of risicovolle handeling kan angst en vermoeidheid vergroten.
Voor professionele zorgverleners is een gezamenlijke beoordeling met een fysiotherapeut of ergotherapeut bijzonder nuttig na een botbreuk, beroerte of een snelle verslechtering van de toestand. Zij kunnen de veiligste techniek aanbevelen en bepalen welke bewegingen vermeden moeten worden. Thuis is een consult met de huisarts ook nuttig bij nieuwe pijn, instabiliteit of huidafwijkingen.
Ferrucci Comfort selecteert oplossingen die zijn ontworpen voor de specifieke behoeften van zorgverleners: comfortabele stoffen, functionele openingen, eenvoudigere hygiëne en ondersteuning die repetitieve taken verlicht. De beste keuze is altijd die welke rekening houdt met het individu, zijn of haar gewoonten en de mate van hulp die op dat moment nodig is.
Een goed gekozen hulpmiddel verandert niet alleen de manier waarop je een kledingstuk aantrekt. Het kan het plezier herstellen van het beginnen van de dag in je eigen tempo, met een beschermd lichaam en iemand aan je zijde die je kan helpen zonder het over te nemen.
